Watertoren, Bussum

Er is een heuse strijd ontbrand om de titel: 'Het meest duurzame kantoorgebouw van Nederland'.

Na de transformatie en uitbreiding van de Watertoren uit 1897 aan de rand van de Bussumse heide, claimen de initiatiefnemers het duurzaamheidsrecord voor kantoorgebouwen. Met zijn Milieu-Index Gebouw (MIG-)score van 1029 bereikt het kantoorensemble de hoogste GreenCalc+-score tot nu toe.

Hoe haal je zo’n hoge score en houdt dit record lang stand? Prof. Michiel Haas, directeur van het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE), licht een tipje op van de sluier.

‘Met kantoorgebouwen die GreenCalc+-duurzaamheidsscores van MIG > 1000 halen, gaan de ontwikkelingen de laatste jaren hard. Dit betekent dat zo’n gebouw tien keer minder belastend is voor het milieu ten opzichte van een kantoorgebouw uit 1990’, stelt Michiel Haas.


Duurzame transformatie
Michiel Haas van het NIBE en architect Bob Custers van VOCUS architecten, verenigd in het Bussums Watertoren Collectief (BWC), zijn de initiatiefnemers van het ambitieuze plan om de oude watertoren te transformeren en uit te breiden tot het duurzaamste kantoorgebouw van Nederland.

Voor de transformatie tot kantoorgebouw kreeg de toren een nieuwe glazen bekroning en een betonnen liftkern. Naast de toren is een kantoorpaviljoen van drie verdiepingen gebouwd boven op een parkeerlaag.


CO2-neutraal
Het BWC heeft bewust geprobeerd tot het uiterste te gaan wat betreft milieubewuste mogelijkheden op dit moment. In dit geval is zwaar ingezet op duurzame energie, omdat hiermee gemakkelijker een hoge score te bereiken is dan op het gebied van materialen. De score is zo hoog, omdat het gebouw volledig CO2-neutraal is. Alle benodigde energie, warmte, koude en elektriciteit worden door de eigen installaties opgewekt.


Prefab-betonconstructie vs hout
Op de vraag of het gebouw een nog hogere score zou kunnen bereiken en wat daarvoor nodig is, antwoordt Haas: ‘Op materiaalgebied is nog winst te behalen, maar daar zit wel een prijskaartje aan. Een volledig houten constructie scoort wat de milieubelasting van materialen betreft in GreenCalc+ beter dan beton, maar voor een marktconform kantoorgebouw van vier verdiepingen is dat niet realistisch.’ In dit geval is bewust gekozen voor een prefab-betonconstructie van kolommen, balken en kanaalplaten. Niet alleen is dit prefab systeem goedkoper, ook belast het de bouwlocatie in het kwetsbare natuurgebied zo min mogelijk.


Betonkernactivering
Behalve deze overwegingen speelt de mogelijkheid om betonkernactivering toe te passen een rol. Zonder dit systeem voor lagetemperatuurverwarming en hogetemperatuurkoeling is een efficiënte energiebalans moeilijker te realiseren. Beton heeft als voordeel dat het als energetische buffer kan dienen.

Voor een goede werking van het betonkernactiveringssysteem moeten plafond en vloer zoveel mogelijk warmte of koude kunnen opnemen. Om deze reden zijn de plafonds niet afgewerkt, waardoor de kanalen van de installatie zichtbaar zijn. De prefab-betonconstructie van kolommen, consoles, balken en vloerplaten is in het zicht gelaten, wat de ruimten een stoer karakter geeft.

Voorlopig heeft de Bussumse Watertoren de duurzaamheidswedstrijd gewonnen, maar met de voltooiing van het TNT Green Office in Hoofddorp zal het erom spannen.

Tekeningen
-  Watertoren Bussum - detail P12 Opbouw Dakvloer
-  Watertoren Bussum - detail P02 Opbouw vloer Bo-On




Volledige projectbeschrijving

 NIBE-Watertoren Bussum





Meer over de Watertoren Bussum
Duurzaam Gebouwd ‘Watertoren Bussum meest duurzame kantoorgebouw’
Duurzaam Gebouw Magazine ‘Watertoren Bussum haalt hoogste score’


Meer lezen
Groen Beton voor een blauwe planeet
Website Duurzaam Gebouwd
NIBE
VOCUS Architecten
GreenCalc+
Eco-responsibility



Eerder gepubliceerde Voorbeeldprojecten
Vensterschool Gravenburg, Groningen - een frisse school (mei 2010)